جستجو

تماس با ما

جهت تماس با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور از شماره تلفن های زیر استفاده نمایید :

 

021-66977001
021-66977002
021-66467700

درباره نهاد




براساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت ا... خامنه‌اي مدظله‌العالي در تاريخ 1385/4/7 براي تحقق اهداف مقدس جمهوري اسلامي در حوزه دانشجويان و استادان ايراني خارج از كشور، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در اموردانشجويان ايراني خارج از كشور تشكيل شد.

هر چند قبل از اين رهبر معظم انقلاب اسلامي دو نفر از صاحبنظران را به عنوان نماينده خود در امور دانشجويان ايراني اروپا و آمريكا و امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه منصوب و سالهاي متمادي با دانشجويان از نزديك ارتباط داشته‌اند اما به دليل ضرورت سياستگذاري واحد، و پيگيري نظامند مسائل دانشجويان و بالا بودن حجم امور اجرايي اين مجموعه تشكيل شد كه برخي از اهداف آن به شرح ذيل مي‌باشد:

1-    توسعه و تعميق آگاهي‌ها و علائق اسلامي دانشجويان و تبيين ارزش‌هاي اسلامي.

2-    ايجاد و گسترش فضاي معنوي و اسلامي در بين دانشجويان و رشد فضائل اخلاقي.

3-    افزايش دانش و بينش سياسي در ميان دانشجويان.

4-    حمايت و هدايت فكري تشكلهاي اسلامي دانشجويي.

5-    پاسخ به شبهات و تقويت باورهاي ديني دانشجويان.

6-    فراهم نمودن زمينه‌هاي ارتباط علمي روحانيون با دانشجويان.

7-    افزايش تعلقات ملي و انقلابي دانشجويان.


اركان نهاد

عاليترين ركن نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور شوراي سياستگذاري نهاد است كه مهمترين وظيفه آن تصويب سياستها و خط مشي‌هاي ستاد و نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا مي‌باشد و اعضاي آن عبارتند از:

1-    معاون ارتباطات بين‌الملل دفتر مقام معظم رهبري (رئيس شورا)

2-    نمايندگان ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور

3-    رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

4-    رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاههاي كشور

5-    رئيس بنياد ملي نخبگان

6-   رئيس سازمان ملي جوانان

7-    دو نفر از شخصيت‌هاي برجسته و آشنا به مسائل دانشجويان خارج از كشور.

دومين و محوري‌ترين ركن نهاد، نمايندگان ولي فقيه هستند كه در حال حاضر حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر اژه‌اي نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني اروپا و حجت‌الاسلام والمسلمين آقاي نظام‌زاده، نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه حضور دارند.

سومين ركن نهاد كه به عبارتي ركن تشكيلاتي، اجرايي نهاد مي باشد، دبيرخانه نمايندگي مقام معظم رهبري است، كه با هدايت نمايندگان مقام معظم رهبري وظيفه اجرايي كردن مصوبات شوراي سياستگزاري نهاد را بعهده دارد و توسط رئيس شورا منصوب مي‌شود. نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري داراي دو معاونت فرهنگي اجتماعي و پژوهشي اطلاع رساني است.


وظايف معاونت فرهنگي اجتماعي

1-    كمك به برگزاري همايش‌هاي فرهنگي و علمي

2-    اعزام سخنران براي جلسات و مناسبات

3-    اعزام مبلغ براي مناسبت‌هاي اسلامي و ملي.

4-    حمايت مادي و معنوي از فعاليت‌هاي تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي دانشجويي.

5-    شناسايي دانشجويان متدين و فعال فرهنگي و كمك به تحصيل آنان در خارج از كشور.

6-    تداوم ارتباط و حمايت از دانشجويان فارغ‌التحصيل جهت استفاده بهينه از تخصص آنان در كشور.

7-   ايجاد زمينه مشاركت دانشجويان در برنامه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي سراسري دانشجويان از قبيل جشن‌هاي ازدواج دانشجويي، عمره دانشجويي، مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه و ...

8-    زمينه سازي ارتباط دانشجويان جهان اسلام.

9-     برگزاري اردوهاي فرهنگي، سياسي و علمي براي دانشجويان و خانواده آنان.

10-   زمينه‌ سازي براي دانشجويان داراي انگيزه ديني براي انجام فعاليت‌هاي اسلامي

11-   ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش تعلقات ملي و انقلابي و روحيه خدمت به كشور.



وظايف معاونت پژوهشي و اطلاع رساني

1-    راه اندازي پايگاه اطلاع رساني ويژه دانشجويان ايراني خارج از كشور.

2-    راه اندازي نشريه ويژه دانشجويان خارج از كشور

3-    برگزاري همايش‌هاي تخصصي متناسب با نيازها با مشاركت دانشجويان.

4-    پاسخ به سوالات دانشجويان و ارايه مشاوره در زمينه‌هاي فرهنگي-سياسي- اعتقادي با استفاده از ابزارهاي مناسب از قبيل درج پاسخ در پايگاه اطلاع رساني با سيستم پاسخگويي آف/آن لاين، انتشار كتابچه‌هاي ويژه پرسش و پاسخ و ...

5-    انجام مطالعات استراتژيك، بنيادي، نياز سنجي و نگرش سنجي جامعه دانشجويي خارج از كشور

6-    انجام پژوهش‌هاي لازم و تامين محتوا براي فعاليت‌هاي تبليغي دانشجويان در خارج از كشور.

7-    شناسايي و تقدير و جذب دانشجويان نخبه خارج از كشور.

8-    بررسي اوضاع فرهنگي- اعتقادي و سياسي دانشجويان خارج از كشور.

9-    اطلاع رساني پيرامون پيشرفت‌هاي علمي كشور به دانشجويان خارج از كشور.

تحلیل دیدگاه‌های مختلف و بین رشته‌ای پیرامون مهاجرت00 نظر

تحلیل دیدگاه‌های مختلف و بین رشته‌ای پیرامون مهاجرت
بررسی دیدگاه‌های مرتبط با رشته‌های مختلف، پیرامون مسئله مهاجرت بین‌‌المللی؛ این تحلیل به ما کمک خواهد کرد که ابعاد مختلف این پدیده را در روندهای مختلف معاصر بهتر درک کنیم.

 

در متن پیش رو، به بررسی دیدگاه‌های مرتبط با رشته‌های مختلف، پیرامون مسئله مهاجرت بین‌‌المللی می‌پردازیم. این تحلیل به ما کمک خواهد کرد که ابعاد مختلف این پدیده را در روندهای مختلف معاصر بهتر درک کنیم. در پایان نیز تاریخچه‌ی مختصری از شکل‌گیری مفهوم مهاجرت در ایران ارائه خواهیم داد.


برخلاف دهه‌های قبل، اکنون نگاه به پدیده مهاجرت از نگاهی بخشی و تک‎ساحتی به یک رهیافت بین رشته‌ای بدل شده است و امروز رشته‌های گوناگون علمی در تعامل باهم به مطالعه این پدیده می‌پردازند. جدول شماره ۱ نمونه‌ای از این نگرش‌ها را ارائه داده است. الگوها و روندها در مهاجرت بیانگر آن هستند که تنها با تأکید بر یک رشته یا یک سطح تحلیل نمی‌توان جریان‌های مهاجرتی را تبیین کرد، بلکه ماهیت چندوجهی مهاجرت نیازمند نظریه پیچیده‌ای است که دورنماها، فرضیه‌ها و سطوح گوناگون را در برگیرد.

 

جدول ۱. نوع نگاه رشته‌های گوناگون علمی به مهاجرت

رشته

سؤال پژوهش

سطح و واحد تحلیل

تئوری غالب

نمونه‌ای از فرضیات

جامعه‌شناسی

چه تبیینی مناسب انفجارهای مهاجرتی‌ست یا چرا مهاجرت اتفاق می‌افتد

کلان/ گروه‌های قومی و طبقه اجتماعی

ساخت گرا/ نهادگرا

مهاجرت بر سرمایه اجتماعی و انسانی

مهاجران تأثیر می‌گذارد

انسان‌شناسی

تأثیرات فرهنگی مهاجرت بر تغییرات فرهنگ و هویت چیست

خرد/ فردی، خانوار و گروه

ارتباطی/ ساختی

بین ملتی

شبكة اجتماعی به حفظ تفاوت‌های

فرهنگی کمک می‌کند

جمعیتشناسی

مهاجرت چه تأثیراتی بر تغییرات جمعیتی دارد

کلان/ جمعیتها

عقلانيت/‌ وام گرفته‌شده از اقتصاد

مهاجرت بر اندازه و ساخت جمعیت تأثیر  بزرگی دارد

اقتصاد

چه تبیینی برای مهاجرت و اثرات آن  از بعد اقتصادی وجود دارد

خرد/ فردی

عقلانیتگرا/ هزینهفایده. رفتار مبتنی بر حداکثر بهره‌برداری

با توجه به سطوح متنوع سرماية  مهاجران (انسانی، مالی و بازار کار)، مهاجرت تحت چه شرایطی انجام می‌شود

جغرافیا

چه چیزی توزیع جغرافیایی مهاجرت را تبیین می‌کند

کلان/ خرد/ فردی

گروه، خانوار

عقلانی/ ساختاری

بین ملتی

بین شبکه قومی و الگوی اقامت همبستگی وجود دارد

حقوق

قانون چه اثری بر مهاجرت دارد

خرد/ کلان

 نظام سیاسی و حقوقی

نهادگرا/ عقلانی برگرفته‌شده از علوم اجتماعی غالب

حقوق، به ایجاد ساختار موثر برای حمایت مهاجران منجر می‌شود

علوم سیاسی

چرا دولت‌ها در کنترل مهاجرت مشکل دارند

بسیار کلان/ بینالمللی

نهادگرا و عقلانی

دولت‌ها اغلب به منافع ناشی از مهاجران دارند توجه می‌کنند

 

توضیح دیدگاه‌های مختلف

 

دیدگاه اقتصادی: از نظر اقتصادی، مهاجرت اعم از داخلی و بین‌المللی، مکانیزمی برای باز توزیع نیروی کار است. اقتصاددانانی چون هاریس و تودار این نظریه را کمی تغییر دادند و تئوری جدیدی را با عنوان نئوکلاسیک‌ها مطرح کردند. بر پایه این نظریه، هر جا عرضه نیروی کار بیش از سرمایه باشد، دستمزدها رو به کاهش می‌گذارد و در نقاطی که انباشت سرمایه بیش از نیروی کار باشد، دستمزدها سیر صعودی می‌یابد. این وضع، مهاجرت نیروی کار از منطقه نخست به منطقه دوم را بر می‌انگیزد و تعادلی بین دستمزدها و نیروی کار ایجاد می‌کند. به طور کلی می توان بیان کرد که دیدگاه اقتصادی از توسعه نابرابر منطقه‌ای و تحلیل‌های هزینه و فایده برای تبیین مهاجرت استفاده می‌کند.

 

دیدگاه اجتماعی: اگر پچه عوامل اقتصادی در مهاجرت اهمیت بسیار بالایی دارند، همواره نمی‌توان آنها را عوامل منحصر به فرد برانگیزاننده مهاجرت محسوب کرد. در مواردی مهاجرت برای دوری جستن از شرایط و اوضاع و احوال تهدیدکننده حیات انسانی صورت می‌گیرد و در مواردی نیز برای سکونت در نقاط خوش آب و هوا یا زندگی میان جامعه، قوم یا فرهنگ خودی انجام می‌شود که ممکن است نه تنها فاقد انگیزه‌های اقتصادی باشد بلکه حتی در جهت عکس آن جریان یابد.

 

دیدگاه اجتماعی در مطالعات مربوط به مهاجرت اهمیت به سزایی دارد. ادغام یا تک افتادگی، شبکه روابط اجتماعی مهاجران، تأثیرات مهاجرت بر مناسبات خانوادگی و روابط نسلی، تنش‌های ناشی از تغییر شرایط و پایگاه مهاجران، اجتماعات مهاجران در مقصد و آسیب‌های اجتماعی و نظایر آن در این دیگاه مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

 

دیدگاه سیاسی: تبيين مهاجرت با نگرش‌های سیاسی در وهله اول به قوانین و مقرراتی برمی‌گردد که معمولا به صورت یک طرفه از سوی کشورهای مهاجر پذیر برای تسهیل پذیرش مهاجران از بعضی از سرزمین‌ها و جلوگیری و محدود کردن آن از برخی دیگر انجام می‌گیرد. علاوه بر آن، قوانین و مقرراتی نیز برای تابعیت خونی، پذیرش مهاجران رانده شده و پناهندگان وجود دارد که در اغلب آن‌ها به مهاجرت از دید سیاسی نگاه می‌شود. اگرچه در مواردی چون پذیرش مهاجران رانده شده یا پناهندگان، به جنبه‌های انسانی و بشردوستانه نیز تأکید می‌شود، در این موارد نیز ملاحظات سیاسی اولویت‌های دیگر را تحت شعاع قرار می‌دهد.

 

یک جنبه از دیدگاه سیاسی مهاجرت، نقش تصمیم‌گیری دولت در مورد مهاجرت است. امروزه کشورهای جهان در ابعاد فرهنگی، اقتصادی و همچنین نظام های سیاسی از یکدیگر متفاوت‌اند و این تفاوت‌ها بر سیاست‌های مهاجرتی آنها اثر می‌گذارد، چنانکه برخی از کشورها سیاست برون‌کوچی را تشویق می‌کنند یا این که ممکن است دولتی مهاجرت را ممنوع کند. علاوه بر این، مهاجرت از لحاظ ساخت و چگونگی توزیع قدرت در دیدگاه سیاسی نیز اهمیت دارد.

 

اگر عده مهاجران زیاد باشد و از میان قشر‌های حساس و مهم جمعیت برخاسته باشند، بر ساخت و چگونگی توزیع قدرت، هم در جوامع مبدأ و هم در جوامع مقصد اثر می‌گذارند (والرشتاین ۱۹۶۵). مهاجرت مسلمانان، آفریقایی‌ها، سیاهان و مکزیکی‌ها دارای پیامدهای سیاسی است. به عنوان نمونه، اثر مهاجرت سیاه پوستان به آمریکا در انتخابات اخیر این کشور بارز بود. یکی از جنبه‌های غیر ملموس مهاجرت‌های سیاسی، به ترکیب قومی، نژادی و فرهنگی کشورهای مهاجر بر می‌گردد. به طورکلی، این دیدگاه به نقش دولت و سیاست در مهاجرت تأکید می‌کند و بیشتر در تبیین مهاجرت‌های بین‌المللی کاربرد دارد.

 

دیدگاه سیستمی: یکی از دیدگاه‌های معتبر مهاجرت، رهیافت سیستمی است که براساس انتقاد از نظریات کلاسیک (به خصوص رهیافت کارکردگرایی) و رهیافت تضاد به وجود آمده است. طرفداران این رهیافت جدید که بیشتر بر بعد سیستم‌های جهانی تأکید دارند، عناصری از هر دو رهیافت کارکردی و تضاد را به عاریت گرفته‌اند و به خصایص جوامع بعد از صنعتی در تحلیل‌ها بهای فراوانی می‌دهند.

 

ایرانیان و مهاجرت

اگرچه در تاریخ بسیار دورتر، ایرانیان خود به فلات قاره ایران مهاجرت کردند اما برای قرن‌ها هرگز تجربه گسترده مهاجرت تا قرن معاصر را نداشتند. اکنون از اولین مهاجرت ایرانی‌ها برای کار و بعدها تحصیل، بیش از صد سال می‌گذرد و در این صد سال مهاجرت همواره وجود داشته است و در هر دوره‌ای خصوصیات متفاوتی به خود دیده است. زمان مهاجرت برای کار و گاهی برای فعالیت‌های روشنفکرانه به برخی کشورها، سپس بیشتر به فرنگ (اروپا) که مخصوص فرزندان اشراف و بزرگان و برای تحصیل بوده است، در دوره‌های بعد به آمریکای شمالی، در برهه قبل و بلافاصله پس از انقلاب به اروپای غربی و اسکاندیناوی و بیشتر در قالب پناهنده سیاسی، در سالیان نه چندان دور به ژاپن برای کار و مخصوص گروه دیگری از شهروندان و نهایتا در سال‌های اخیر، همه‌گیرتر از همیشه، مهاجرت از طبقات اجتماعی مختلف به همه جای دنیا صورت گرفته است. هرچند در این دوره تحصیل رایج‌ترین هدف است و غرب (در معنای کشورهای توسعه‌یافته، از آمریکای شمالی و اروپا گرفته تا استرالیا و حتی شرق دور) محتمل‌ترین مقصد، اما فرایند غربت‌نشینی (دیاسپورا) با پراکندگی ایرانیان در همه جای جهان رخ داده است.

اکنون ایرانیان پراکنده در اقصی نقاط جهان (دیاسپورا) سبب پیدایش دو پاره از ملت ایران شده‌اند که پاره دوم (مهاجران) به رغم اشتراک در برخی محورها مانند زبان، تاریخ و میراث فرهنگی، در سبک زندگی از پاره اصلی فاصله دارد و تأثیر و تأثر فرهنگی و اجتماعی آنها بر هم موضوع مهم و قابل تأملی است.

 

در دوره معاصر، آن سوی آب‌ها دارای جاذبه‌های بسیار و توأم با نوعی تشخص و فخر بوده است. با نگرش به تاریخ معاصر ایران، در یک طبقه‌بندی کلی می توان به سه مرحله مهاجرت ایرانیان به خارج از کشور اشاره کرد:

الف) پس از مهاجرت‌های قفقاز، اعزام دانشجو به فرنگ در دوره قاجار (آغاز مهاجرت به بیرون هر چند با هدف بازگشت)،

ب) مهاجرت پیش از انقلاب اسلامی،

پ) مهاجرت پس از انقلاب اسلامی که البته این دوره خود قابل تقسیم به اجزاء کوچک‌تر است.

 

جالب است بدانید که اولین مهاجرت اختیاری با اعزام دانشجو در دوره سپهسالار و اواخر دوره قاجار شروع می‌شود که این در حقیقت آغاز برخورد ایرانیان با جهانی است که بعدها كعبه آمال بسیاری از مشتاقان خود یعنی فرنگ شد.

در دوره دیگری با فرار توده‌ای‌ها و نیروهای چپ به شوروی سابق، موجی از مهاجرت اجباری تجربه شد و بعدها نسل دوم دانشجویان اعزامی در دوره پهلوی اول و دوم سبب شد گروهی در کشورهای مقصد ماندگار شوند و بالاخره نسل بعدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و بعضا نیروهای ناموافق با جریان انقلاب، در کنار دلایلی چون جنگ تحمیلی اقدام به مهاجرت کردند.

با گشودگی فضای اجتماعی و سیاسی کشور پس از جنگ، عمده‌ی مهاجرت‌ها، در قالب مهاجرت تحصیلی اتفاق افتادند. که البته در سال‌های اخیر به علت ماندگاری برخی از نخبگان کشور در آن سوی مرزها، عزم نظام جمهوری اسلامی در برگرداندن این عزیزان راسخ شده است و تلاش مسئولین بر استفاده حداکثری از این پتانسیل از طرق مختلف نظیر گردش نخبگان است.

 

 

 

مطالب مرتبط

پربازدیدترین

نظرات ( 0 )

نظر شما