جستجو

تماس با ما

جهت تماس با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور از شماره تلفن های زیر استفاده نمایید :

 

021-66977001
021-66977002
021-66467700

درباره نهاد




براساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت ا... خامنه‌اي مدظله‌العالي در تاريخ 1385/4/7 براي تحقق اهداف مقدس جمهوري اسلامي در حوزه دانشجويان و استادان ايراني خارج از كشور، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در اموردانشجويان ايراني خارج از كشور تشكيل شد.

هر چند قبل از اين رهبر معظم انقلاب اسلامي دو نفر از صاحبنظران را به عنوان نماينده خود در امور دانشجويان ايراني اروپا و آمريكا و امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه منصوب و سالهاي متمادي با دانشجويان از نزديك ارتباط داشته‌اند اما به دليل ضرورت سياستگذاري واحد، و پيگيري نظامند مسائل دانشجويان و بالا بودن حجم امور اجرايي اين مجموعه تشكيل شد كه برخي از اهداف آن به شرح ذيل مي‌باشد:

1-    توسعه و تعميق آگاهي‌ها و علائق اسلامي دانشجويان و تبيين ارزش‌هاي اسلامي.

2-    ايجاد و گسترش فضاي معنوي و اسلامي در بين دانشجويان و رشد فضائل اخلاقي.

3-    افزايش دانش و بينش سياسي در ميان دانشجويان.

4-    حمايت و هدايت فكري تشكلهاي اسلامي دانشجويي.

5-    پاسخ به شبهات و تقويت باورهاي ديني دانشجويان.

6-    فراهم نمودن زمينه‌هاي ارتباط علمي روحانيون با دانشجويان.

7-    افزايش تعلقات ملي و انقلابي دانشجويان.


اركان نهاد

عاليترين ركن نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور شوراي سياستگذاري نهاد است كه مهمترين وظيفه آن تصويب سياستها و خط مشي‌هاي ستاد و نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا مي‌باشد و اعضاي آن عبارتند از:

1-    معاون ارتباطات بين‌الملل دفتر مقام معظم رهبري (رئيس شورا)

2-    نمايندگان ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور

3-    رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

4-    رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاههاي كشور

5-    رئيس بنياد ملي نخبگان

6-   رئيس سازمان ملي جوانان

7-    دو نفر از شخصيت‌هاي برجسته و آشنا به مسائل دانشجويان خارج از كشور.

دومين و محوري‌ترين ركن نهاد، نمايندگان ولي فقيه هستند كه در حال حاضر حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر اژه‌اي نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني اروپا و حجت‌الاسلام والمسلمين آقاي نظام‌زاده، نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه حضور دارند.

سومين ركن نهاد كه به عبارتي ركن تشكيلاتي، اجرايي نهاد مي باشد، دبيرخانه نمايندگي مقام معظم رهبري است، كه با هدايت نمايندگان مقام معظم رهبري وظيفه اجرايي كردن مصوبات شوراي سياستگزاري نهاد را بعهده دارد و توسط رئيس شورا منصوب مي‌شود. نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري داراي دو معاونت فرهنگي اجتماعي و پژوهشي اطلاع رساني است.


وظايف معاونت فرهنگي اجتماعي

1-    كمك به برگزاري همايش‌هاي فرهنگي و علمي

2-    اعزام سخنران براي جلسات و مناسبات

3-    اعزام مبلغ براي مناسبت‌هاي اسلامي و ملي.

4-    حمايت مادي و معنوي از فعاليت‌هاي تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي دانشجويي.

5-    شناسايي دانشجويان متدين و فعال فرهنگي و كمك به تحصيل آنان در خارج از كشور.

6-    تداوم ارتباط و حمايت از دانشجويان فارغ‌التحصيل جهت استفاده بهينه از تخصص آنان در كشور.

7-   ايجاد زمينه مشاركت دانشجويان در برنامه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي سراسري دانشجويان از قبيل جشن‌هاي ازدواج دانشجويي، عمره دانشجويي، مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه و ...

8-    زمينه سازي ارتباط دانشجويان جهان اسلام.

9-     برگزاري اردوهاي فرهنگي، سياسي و علمي براي دانشجويان و خانواده آنان.

10-   زمينه‌ سازي براي دانشجويان داراي انگيزه ديني براي انجام فعاليت‌هاي اسلامي

11-   ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش تعلقات ملي و انقلابي و روحيه خدمت به كشور.



وظايف معاونت پژوهشي و اطلاع رساني

1-    راه اندازي پايگاه اطلاع رساني ويژه دانشجويان ايراني خارج از كشور.

2-    راه اندازي نشريه ويژه دانشجويان خارج از كشور

3-    برگزاري همايش‌هاي تخصصي متناسب با نيازها با مشاركت دانشجويان.

4-    پاسخ به سوالات دانشجويان و ارايه مشاوره در زمينه‌هاي فرهنگي-سياسي- اعتقادي با استفاده از ابزارهاي مناسب از قبيل درج پاسخ در پايگاه اطلاع رساني با سيستم پاسخگويي آف/آن لاين، انتشار كتابچه‌هاي ويژه پرسش و پاسخ و ...

5-    انجام مطالعات استراتژيك، بنيادي، نياز سنجي و نگرش سنجي جامعه دانشجويي خارج از كشور

6-    انجام پژوهش‌هاي لازم و تامين محتوا براي فعاليت‌هاي تبليغي دانشجويان در خارج از كشور.

7-    شناسايي و تقدير و جذب دانشجويان نخبه خارج از كشور.

8-    بررسي اوضاع فرهنگي- اعتقادي و سياسي دانشجويان خارج از كشور.

9-    اطلاع رساني پيرامون پيشرفت‌هاي علمي كشور به دانشجويان خارج از كشور.

پارادوکس توسعه علمی و فرار مغزها00 نظر

پارادوکس توسعه علمی و فرار مغزها
تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط دانشمندان ایرانی طی دو دهه گذشته تقریبا پنجاه برابر شده است. بررسی علل ایجاد فرار مغزها در عین توسعه

 

براساس آمار و سنجه‌های کمی، توسعه منابع سرمایه انسانی ایران طی چند دهه گذشته چشمگیر بوده است. ایران هم در افزایش میانگین سال‌های تحصیل و هم در افزایش تولید علمی محققان خود در رده‌های بالای جهانی قرار دارد. 

میانگین سال‌های تحصیل از ۴.۲ در سال ۱۹۹۰ به ۱۰ سال در ۲۰۱۸ افزایش یافته و تعداد مقالات علمی منتشر شده توسط دانشمندان ایرانی طی دو دهه گذشته تقریبا پنجاه برابر شده است. علاوه بر این، کشور از اوایل دهه ۲۰۰۰، وارد یک پنجره فرصت جمعیتی شده است که طی آن نسبت جمعیت در سن کار به کودکان و سالخوردگان برای حدود نیم قرن بالا باقی می‌ماند – که به معنی شرایط مساعد برای تشکیل سرمایه مالی و به تبع آن رشد اقتصادی است. 

با این حال، تولید سرانه کشور برای مدت طولانی در حدود ۴۰۰۰ دلار در سال باقی مانده است که ایران را در زمره کشورهایی قرار می دهد که تحصیلات عالی نتوانسته‌اند تولید اقتصادی را در آن تقویت کنند. در کنار موانع نهادی دیگر، رشد اقتصادی پایین ایران تا حدی به دلیل کیفیت پایین سیستم آموزشی است که در پرورش تفکر انتقادی ناموفق است و دانش عملی لازم برای حل مشکلات دنیای واقعی را در اختیار دانش آموزان قرار نمی‌دهد. دلیل دیگر این کاهش کیفیت، افزایش کمی صندلی‌های دانشگاهی در پاسخ به تقاضا برای افزایش میزان تحصیلات است که یکی از دلایل آن به تاخیر انداختن مواجهه با مسئله بیکاری است. 

 

فرار مغزها کجای کار است؟

برای دستیابی به یک نمای کلی از عواملی که در کنار هم محیطی را که ایرانیان در آن تصمیمات مهاجرت خود را می‌گیرند شکل داده‌اند و بحث در مورد چگونگی تکامل این نیروهای ساختاری در آینده می‌توانیم به نظریه فشار-کشش مهاجرت رجوع کنیم که شروع و تداوم جریانات مهاجرت را در طول زمان بر اساس اختلافات بین محل مبدا و مقصد توضیح می‌دهد، که می‌تواند طیف گسترده‌ای از عوامل اقتصادی، زیست محیطی، جمعیتی، اجتماعی و سیاسی را در بر بگیرد.

پدیده جاری مهاجرت و فرار مغزها در ایران را می‌توان به تأثیرات پیچیده عوامل متعددی نسبت داد. شامل ضعف‌های اجرایی و عملکردی، نوسانات سیاسی، عدم اطمینان از چشم‌انداز اقتصادی و عوامل اجتماعی - جمعیتی. در اینجا، ما در مورد عوامل عمده‌ای صحبت می‌کنیم که در کنار هم، محیطی را که ایرانیان در آن تصمیم به مهاجرت می‌گیرند، شکل می‌دهند. این عوامل بسته به اینکه چگونه بر تصمیمات مهاجرت افراد تأثیر می‌گذارند- از علل اصلی تا محرک‌ها و کاتالیزورها - و همچنین دوره زمانی که عمل می‌کنند، به چهار دسته گسترده (زمینه ساز، بی‌فاصله، تسریع‌کننده و واسطه‌ای) طبقه‌بندی می‌شوند.

اصطلاح عوامل زمینه‌ساز برای اشاره به نیروهای ساختاری که تصمیمات مهاجرت را تحت تأثیر قرار می‌دهند اما ثابت هستند یا با گذشت زمان بسیار کند تغییر می‎کنند، استفاده می‌شود. اختلاف بین درآمد بین ایران و کشورهای مقصد، مهم‌ترین این عوامل است..

محرک‌های بی‌فاصله عواملی هستند که در مقایسه با عوامل زمینه ساز، در دوره‌های زمانی نسبتاً کوتاه‌تری تکامل می‌یابند و مستقیماً تصمیمات مهاجرت را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در مقایسه با شکاف دستمزدی که بین ایران و کشورهای پیشرفته وجود دارد، تغییر در سطح درآمد هر فرد در طی چرخه‌های توسعه و انقباض اقتصادی مستقیماً بر تصمیمات مهاجرت تأثیر می‌گذارد. چهار روند متمایز را می‌توان در درآمد سرانه تاریخی در ایران شناسایی کرد: افزایش شدید در دهه ۱۹۷۰ که تا حد زیادی به دلیل درآمد نفتی بوده است، کاهش شدید طی دهه ۱۹۸۰، بهبودی آهسته تا اواسط دهه ۲۰۰۰، و رکود از حدود سال ۲۰۰۵. عدم تعادل‌های عمده در اقتصاد کلان و انحراف از شرایط عادی مانند سرمایه گذاری اندک کشور، بدهی زیاد و بحران بانکی، همراه با عدم قطعیت در سیاست و سیاستگذاری‌ها، چشم‌انداز نامطلوبی برای رشد تولید در سال‌های آینده به تصویر می‌کشد. 

یک دوره طولانی رشد اقتصادی کند و چشم انداز اقتصادی ضعیف از مهم‌ترین عوامل مهاجرت در دهه گذشته بوده است، به ویژه برای نخبگان بسیار تحصیل کرده که افق برنامه ریزی طولانی‌تری دارند و منابع بیشتری برای مقابله با عدم قطعیت‌های مهاجرت دارند. در کنار این موارد، با پایین آمدن کیفیت زندگی، مسائل مهم و پایدار زیست محیطی نیز می‌توانند در زمان ارزیابی معایب و مزایای احتمالی مهاجرت در نظر گرفته شوند. از مهم‌ترین این موارد برای ایران می‌توان به آلودگی شدید هوا در کلان شهرها و کمبود آب اشاره کرد که در بیشتر مناطق کشور با آن روبرو است. در حالی که تأثیر آلودگی هوا در تصمیم افراد به مهاجرت نخبگان به اندازه سایر عوامل اقتصادی و سیاسی-اجتماعی قابل توجه نیست، اما می‌تواند مانعی برای بازگشت مهاجران باشد.

بر خلاف عوامل تسریع کننده و بی فاصله که در دورنمای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نهفته‌اند، محرک‌های تسریع کننده با وقایع قابل شناسایی مرتبط هستند که مستقیماً تصمیمات مهاجرت افراد و خانوارها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. واکنش نامناسب نهادها و دولت در مقابل این حوادث می‌تواند باعث افزایش استرس پس از سانحه در جامعه شود. تحریم‌های اقتصادی اعمال شده علیه ایران در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۸ در واکنش به برنامه هسته‌ای از مهم‌ترین وقایع دهه گذشته بوده که به طرق مختلف بر تصمیمات ایرانیان برای مهاجرت تأثیرگذار بوده است. در وهله نخست، این تحریم‌ها با کاهش درآمدهای دولت، افزایش هزینه‌های معاملات بین‌المللی و در برخی موارد، با ایجاد مانع برای تولیدات صنعتی به دلیل مشکل واردات کالاهای واسطه‌ای، چالش‌های اقتصادی را تشدید کرده‌اند. تحریم‌ها همچنین احساس ناامیدی در جامعه را بیشتر کرده‌اند و این مسئله با خروج ایالات متحده از برجام تشدید شده است. سرانجام، تحریم‌ها به واسطه ایجاد جو نامطمئن، با کاهش انگیزه در سرمایه‌گذاری در اقتصاد واقعی و ایجاد انگیزه در تبدیل پس‌انداز به ارزهای خارجی و امثالهم، رفتار مالی مردم را تغییر داده که با گذشت زمان روابط اقتصادی مردم با کشور را سست کرده و باعث افزایش تحرک بین‌المللی آن‌ها شده است. 

تا اینجا در مورد نیروهای ساختاری و رویدادهای تسریع کننده‌ای که فضای مهاجرت در ایران را طی نیم قرن گذشته شکل داده‌اند، صحبت کردیم. با این حال، علاوه بر عوامل محرک مهاجرت که در بالا مورد بحث قرار گرفتند، عوامل واسطه‌ای دیگری نیز وجود دارند که به عنوان زیرساخت مهاجرت عمل و مهاجرت را تسهیل یا محدود می‌کنند. 

پدیده مهاجرت و فرار مغزها در ایران همراه با چند دهه جدا شدن از اقتصاد جهانی، سرمایهگذاری ناکافی، ضعف عملکرد اداری، بسته شدن فرصت‌های جمعیت شناختی و کاهش قابل پیش‌بینی ارزش نسبی منابع فسیلی کشور، به طور کلی، نشان می‌دهد که ایران ممکن است نسل‌های رشد اقتصادی خود را از دست بدهد. البته، نخبگان ایرانی می‌توانند از طریق کمک به اشکال مختلف از جمله بازگشت مجازی و واقعی به ایران، سرمایه‌گذاری مستقیم، کمک‌های بشردوستانه، گردشگری و ارسال وجوه به طور چشمگیری به کاهش این چالش‌ها کمک کنند.

منابع: 

Azadi, P., Mirramezani, M., & Mesgaran, M. B. (2020). Migration and Brain Drain from Iran.‏( Stanford Iran 2040 Project)

هفته نامه تجارت فردا


 

 

 

مطالب مرتبط

پربازدیدترین

نظرات ( 0 )

نظر شما