جستجو

تماس با ما

جهت تماس با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور از شماره تلفن های زیر استفاده نمایید :

 

021-66977001
021-66977002
021-66467700

درباره نهاد




براساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت ا... خامنه‌اي مدظله‌العالي در تاريخ 1385/4/7 براي تحقق اهداف مقدس جمهوري اسلامي در حوزه دانشجويان و استادان ايراني خارج از كشور، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در اموردانشجويان ايراني خارج از كشور تشكيل شد.

هر چند قبل از اين رهبر معظم انقلاب اسلامي دو نفر از صاحبنظران را به عنوان نماينده خود در امور دانشجويان ايراني اروپا و آمريكا و امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه منصوب و سالهاي متمادي با دانشجويان از نزديك ارتباط داشته‌اند اما به دليل ضرورت سياستگذاري واحد، و پيگيري نظامند مسائل دانشجويان و بالا بودن حجم امور اجرايي اين مجموعه تشكيل شد كه برخي از اهداف آن به شرح ذيل مي‌باشد:

1-    توسعه و تعميق آگاهي‌ها و علائق اسلامي دانشجويان و تبيين ارزش‌هاي اسلامي.

2-    ايجاد و گسترش فضاي معنوي و اسلامي در بين دانشجويان و رشد فضائل اخلاقي.

3-    افزايش دانش و بينش سياسي در ميان دانشجويان.

4-    حمايت و هدايت فكري تشكلهاي اسلامي دانشجويي.

5-    پاسخ به شبهات و تقويت باورهاي ديني دانشجويان.

6-    فراهم نمودن زمينه‌هاي ارتباط علمي روحانيون با دانشجويان.

7-    افزايش تعلقات ملي و انقلابي دانشجويان.


اركان نهاد

عاليترين ركن نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور شوراي سياستگذاري نهاد است كه مهمترين وظيفه آن تصويب سياستها و خط مشي‌هاي ستاد و نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا مي‌باشد و اعضاي آن عبارتند از:

1-    معاون ارتباطات بين‌الملل دفتر مقام معظم رهبري (رئيس شورا)

2-    نمايندگان ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور

3-    رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

4-    رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاههاي كشور

5-    رئيس بنياد ملي نخبگان

6-   رئيس سازمان ملي جوانان

7-    دو نفر از شخصيت‌هاي برجسته و آشنا به مسائل دانشجويان خارج از كشور.

دومين و محوري‌ترين ركن نهاد، نمايندگان ولي فقيه هستند كه در حال حاضر حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر اژه‌اي نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني اروپا و حجت‌الاسلام والمسلمين آقاي نظام‌زاده، نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه حضور دارند.

سومين ركن نهاد كه به عبارتي ركن تشكيلاتي، اجرايي نهاد مي باشد، دبيرخانه نمايندگي مقام معظم رهبري است، كه با هدايت نمايندگان مقام معظم رهبري وظيفه اجرايي كردن مصوبات شوراي سياستگزاري نهاد را بعهده دارد و توسط رئيس شورا منصوب مي‌شود. نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري داراي دو معاونت فرهنگي اجتماعي و پژوهشي اطلاع رساني است.


وظايف معاونت فرهنگي اجتماعي

1-    كمك به برگزاري همايش‌هاي فرهنگي و علمي

2-    اعزام سخنران براي جلسات و مناسبات

3-    اعزام مبلغ براي مناسبت‌هاي اسلامي و ملي.

4-    حمايت مادي و معنوي از فعاليت‌هاي تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي دانشجويي.

5-    شناسايي دانشجويان متدين و فعال فرهنگي و كمك به تحصيل آنان در خارج از كشور.

6-    تداوم ارتباط و حمايت از دانشجويان فارغ‌التحصيل جهت استفاده بهينه از تخصص آنان در كشور.

7-   ايجاد زمينه مشاركت دانشجويان در برنامه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي سراسري دانشجويان از قبيل جشن‌هاي ازدواج دانشجويي، عمره دانشجويي، مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه و ...

8-    زمينه سازي ارتباط دانشجويان جهان اسلام.

9-     برگزاري اردوهاي فرهنگي، سياسي و علمي براي دانشجويان و خانواده آنان.

10-   زمينه‌ سازي براي دانشجويان داراي انگيزه ديني براي انجام فعاليت‌هاي اسلامي

11-   ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش تعلقات ملي و انقلابي و روحيه خدمت به كشور.



وظايف معاونت پژوهشي و اطلاع رساني

1-    راه اندازي پايگاه اطلاع رساني ويژه دانشجويان ايراني خارج از كشور.

2-    راه اندازي نشريه ويژه دانشجويان خارج از كشور

3-    برگزاري همايش‌هاي تخصصي متناسب با نيازها با مشاركت دانشجويان.

4-    پاسخ به سوالات دانشجويان و ارايه مشاوره در زمينه‌هاي فرهنگي-سياسي- اعتقادي با استفاده از ابزارهاي مناسب از قبيل درج پاسخ در پايگاه اطلاع رساني با سيستم پاسخگويي آف/آن لاين، انتشار كتابچه‌هاي ويژه پرسش و پاسخ و ...

5-    انجام مطالعات استراتژيك، بنيادي، نياز سنجي و نگرش سنجي جامعه دانشجويي خارج از كشور

6-    انجام پژوهش‌هاي لازم و تامين محتوا براي فعاليت‌هاي تبليغي دانشجويان در خارج از كشور.

7-    شناسايي و تقدير و جذب دانشجويان نخبه خارج از كشور.

8-    بررسي اوضاع فرهنگي- اعتقادي و سياسي دانشجويان خارج از كشور.

9-    اطلاع رساني پيرامون پيشرفت‌هاي علمي كشور به دانشجويان خارج از كشور.

کرونا، فرصتی برای چرخش سیاست‌های توسعه سرمایه انسانی00 نظر

کرونا، فرصتی برای چرخش سیاست‌های توسعه سرمایه انسانی
رتبه ۶۵ ایران در شاخص توسعه انسانی و ظرفیت و توانایی بالای کشور در پرورش استعداد در کنار کمبود ظرفیت جذب تمام سرمایه‌های انسانی شرایط را به سمتی هدایت کرده است که فرستادن سرمایه انسانی به کشورهایی که به چنین نیروهایی نیاز دارند، می‌تواند تهدید پدیده‌ی ” اتلاف مغزها ” را خصوصا در بحران کرونا کاهش ‌دهد.

 

کشورهای معدودی در دنیا هستند که از ظرفیت سرمایه انسانی قابل توجه و شاخصی برخوردار باشند و در عین حال قابلیت استفاده بهینه و اثربخش از این ظرفیت‌ها را داشته باشند. در مقابل کشورهای متعددی هستند که یا از ظرفیت‌های سرمایه انسانی پایینی برخوردار هستند و یا اینکه توانمندی بالایی در استفاده بهینه از سرمایه‌های خود را نداشته و دچار هدررفت سرمایه‌های انسانی و یا به عبارتی دیگر ” اتلاف مغزها” می‌شوند. لذا برای بسیاری از کشورهای جهان، توسعه سرمایه‌های انسانی همزمان با بکارگیری اثربخش آنها یک چالش اساسی بشمار می‌آید. در این یادداشت کوتاه تلاش می‌شود روند توسعه سرمایه‌های انسانی بخصوص در حوزه علم و فناوری در کشور ایران در طول چهار دهه گذشته مرور اجمالی شود و سپس فرآیند به‌کارگیری از این سرمایه‌ها بخصوص در سایه بحران کرونا به اختصار مورد بررسی قرار گیرد. 

چهار دهه از زمانی که جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۹۷۵ تاسیس شد، گذشت. در این مدت زمان طولانی، ایران پیشرفت‌های علمی و فناورانه‌ی زیادی را به دست آورده است. در سال ۱۹۷۹ با توجه به نظام رتبه بندی اسکوپوس، ایران رتبه ۳۹ را در تعداد مقالات چاپ شده در اختیار داشت. این رتبه در سال ۲۰۱۷ به رتبه ۱۶ ارتقا یافت. در زمینه علوم پزشکی، قبل از انقلاب جمهوری اسلامی ایران، رتبه ایران در تعداد مقالات چاپ شده در اسکوپوس ۳۸ بود در حالیکه این رتبه در حال حاضر به رتبه‌ی ۱۷ ارتقا یافته است. آموزش پزشکی از لحاظ کمیت و کیفیت به خصوص هنگامی که آموزش پزشکی با تاسیس وزارت بهداشت و درمان پزشکی به خدمات بهداشتی متصل شده است، به طور چشمگیری بهبود یافته است. پیش از انقلاب جمهوری اسلامی ایران، تنها ۲۵۰۰۰۰ دانشجو در دانشگاه‌های ایران فعال بودند، درحالیکه اکنون ۵ میلیون دانشجو در بخش تحصیلات عالی در ایران مشغول به تحصیل هستند. تعداد دانشگاه ها از ۲۰ عدد در سال ۱۹۷۹ به بیش از ۲۵۰۰ در سال ۲۰۱۷ افزایش یافته است. فقط در وزارت بهداشت و آموزش پزشکی بیش از ۷۰ دانشگاه علوم پزشکی تاسیس شده و در حال حاضر به صورت فعالانه، با بیش از ۱۹۰۰۰ اعضای هیات علمی و ۴۰۰۰۰۰ دانش آموز پذیرای دانشجویان است. نه تنها تعداد اعضای هیات علمی دانشگاه ها افزایش یافته است، بلکه کیفیت رتبه آنها نیز بهبود یافته است؛ در حال حاضر بسیاری از آنها استاد و استاد تمام هستند. [1]

اریک آرشامبو در مقاله «سی سال تولید علم» در مجله ساینسو متریکیس که یکی از بزرگ‌ترین موسسات ارزیابی علم وفناوری برای نهادهای دولتی و غیردولتی جهان است، با بررسی رابطه میان عوامل جغرافیای سیاسی و فعالیت‌های علمی و چند رخداد بسیار مهم تاثیرگذار بر وضعیت جهان طی ۳۰ سال و نیز چند جنبش علمی آغاز شده در این دوره اذعان می‌کند که با وجود تنش‌های دائمی در منطقه خاورمیانه و جنگ عراق علیه ایران، این رویدادهای مهیب تاثیر بسیار متفاوتی بر نظام‌های علمی و بازیابی این نظام‌ها در کشورهای منطقه خاورمیانه گذاشته است. نویسنده این مقاله اذعان می‌کند نرخ رشد علمی ایران ۱۱ و ترکیه ۵/۵ برابر متوسط رشد برونداد علمی جهان در دوره ۱۴ ساله ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۹ در مقایسه با ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۴ بوده است[2]. قرار گرفتن ایران در ۵ کشور برتر در زمینه تحقیقات سلول‌های بنیادی، کشور دوم در زمینه پیوند مغز استخوان، در ۱۰ کشور اول در زمینه فناوری نانو، بیوتکنولوژی و درمان ناباروری از دیگر دستاوردهای علمی ایران در طول این مدت می‌باشد[3]. در کنار همه‌ی این دستاوردها اما پاسخ به مسائل مهمی همچون عملکرد ضعیف در نوآوری و خروجی‌های اقتصادی و صادرات ناچیز در محصولات با تکنولوژی پیشرفته ضروری به نظر می‌رسد که در این یادداشت قصد پاسخگویی به آن‌ها را نداریم.

علاوه بر این‌‌ها در دو دهه‌ی گذشته، سیاست‌های علمی و تکنولوژیکی در ایران افزایش چشمگیری داشته است. تاکید بر علم و فناوری به گفتمان حاکم در سطوح مختلف نظام تبدیل شده است. همچنین، تدوین و تصویب قوانین مهم در مجلس برای تشویق و حمایت از تحقیق و توسعه، رشد محسوس در تعداد پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد، نرخ رشد سریع چاپ مقالات توسط دانشمندان و محققان ایرانی و قرار گرفتن ایران در میان پنج کشور برتر در تعداد فارغ التحصیلان در علوم و مهندسی همگی بیانگر شروع یک حرکت جدی در این زمینه بوده است[4]. از سوی دیگر گسترش ظرفیت جذب مراکز آموزش عالی، به منظور رشد و پرورش نیروی انسانی ماهر مساله‌ای است که در طول سالیان گذشته در برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. مجموع دانشجويان تحصيلات تكميلي كشور در سال تحصيلی ۱۳۹۵-۱۳۹۴ نسبت به سال تحصيلي ۱۳۸۶-۱۳۸۵ با رشد بالاتر از ۴۰۰ درصد به بيش از ۵ برابر افزايش يافته و تعداد آن‌ها از حدود ۱۸۰ هزار نفر به بالغ بر ۹۶۸ هزار نفر رسيده است. [5]

همه‌ی این عوامل، علی‌رغم وجود ایرادات در کم و کیف پرورش نیروی انسانی در کشور، کشور ایران را در وضعیت نسبتا مناسبی به لحاظ ظرفیت سرمایه انسانی قرار داده است.

 رتبه ۶۵ ایران (در میان ۱۸۹ کشور) در شاخص توسعه انسانی (HDI, ۲۰۱۹) که به نوعی نشان دهنده‌ی ظرفیت و توانایی کشور در پرورش استعدادهاست، رتبه ۶۵ ایران (از میان ۱۳۲ کشور) در مولفه‌ی مهارت‌های دانش جهانی[6] که یکی از مولفه‌های شاخص رقابت پذیری برای استعدادها (GTCI,۲۰۲۰) می‌باشد و همچنین درخشان ظاهر شدن دانشجویان و محققان ایرانی در مجامع علمی دنیا همگی موید نکات ذکر شده در بالا هستند. اما نکته حائز اهمیت پس از آموزش و تربیت نیروی انسانی توانا، میزان بهره مندی جامعه از پتانسیل‌های ایجاد شده و بکارگیری نیروهای انسانی تربیت شده است، مسئله‌ای که به نظر می‌رسد یا به طور جدی به آن فکر نشده است و یا ظرفیت‌های لازم برای جذب تمامی این نیروی انسانی در داخل وجود ندارد. بر اساس طرح آمارگیری نیروی کار در سال ۹۸، بررسی نرخ بیکاری فارغ التحصیلان آموزش عالی نشان می‌دهد، ۱۶/۶ درصد جمعیت فعال فارغ التحصیل آموزش عالی بیکار بوده‌اند که این مقدار ۵/۸ درصد از میانگین نرخ بیکاری بالاتر است. همچنین در بهار ۹۸، سهم جمعیت بیکار فارغ التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران ۴۰/۳ درصد بوده است[7]. در واقع می‌توان چنین نتیجه گرفت که عدم برنامه ریزی و فراهم نکردن بستر مناسب برای بکارگیری و جذب استعدادها علاوه بر القای حس نا امیدی و بی تفاوت نمودن سرمایه های انسانی نسبت به آینده کشور، می‌تواند کشور را دچار بحران ” اتلاف مغزها ” نماید، پدیده‌ای که خسارات جبران ناپذیری را متوجه رشد و توسعه اقتصادی کشور ِدر حال توسعه‌ای همچون ایران خواهد نمود.

حال با توجه به اینکه ظرفیت جذب و استخدام تمام سرمایه‌های انسانی در داخل وجود ندارد، داشتن استراتژی فعالانه‌ی  توسعه و صادرات محصولات دانش بنیان مبتنی بر سرمایه های انسانی و از آن مهم‌تر ” صادرات هدفمند” سرمایه انسانی به کشورهایی که به چنین نیروهایی نیاز دارند، می‌تواند تهدید پدیده‌ی ” اتلاف مغزها ” را به فرصت طلایی ” چرخش مغزها ” بدل نماید. شیوع ویروس کرونا و پیشتازی شرکت‌های ایرانی در جنبه‌های فناورانه مبارزه با این ویروس و تولید کالاهای فناورانه‌ای چون ونتیلاتور [دستگاه تنفس مصنوعی] و کیت تشخیص بیماری کووید-۱۹ که بسیاری از کشورهای پیشرفته و صنعتی دنیا هنوز قادر به تولید آن نشده‌اند و ارسال آن‌ها به کشورهایی از جمله آلمان و لبنان و وجود تقاضای روز افزون برای این کالاها از سوی کشورهایی چون ترکیه، اکوادور، برزیل و اسپانیا، توان علمی کشور را به بسیاری از کشورهای دنیا ثابت نمود. [۸]

اما باید در نظر داشت که گام اساسی کشور در زمینه بهره برداری از سرمایه‌های انسانی و جلوگیری از هدر رفت آن‌ها، نباید صرفاً  به صادرات محصولات و خدمات حاصل از فعالیت این سرمایه ها در داخل کشور بخصوص در دوران شیوع کرونا محدود گردد. به هر حال باید توجه داشت که بحران کرونا شرایطی فراهم ساخته است که در صورت اجرای استراتژی‌های هوشمندانه، نیروی انسانی کشورِ ایران می‌تواند در کوتاه مدت و بلند مدت نقشی اساسی را در کنترل آن ایفا نماید. برای مثال، شواهد در حال تقویتی وجود دارد که نشان می‌دهد کووید-۱۹ می‌تواند چرخه‌ای و فصلی باشد، و شیوع آن اکنون در نیمکره جنوبی و با ورود به فصل زمستان آغاز شود. این نشان می‌دهد در ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده، احتمالاً مجموعه‌ایی از کشورها که شیوع بیماری را تجربه کرده‌اند و مجموعه کشورهایی که درگیر سرکوب هستند توامان وجود داشته باشند. بنابراین، در آینده نزدیک، برای جلوگیری از مرگ و میر، سیاستگذاران باید سیستم‌هایی را برای حرکت سریع و چرخشی کارکنان حوزه بهداشت و درمان ایجاد کنند. لذا کانال تبادل سرمایه‌های انسانی کشور بخصوص در حوزه بهداشت و درمان می‌تواند به عنوان یک گام اولیه و مقدماتی در حرکت هدفمند کشور بسوی راهبرد “چرخش مغزها” در برابر آفت ” اتلاف مغزها” تلقی شود که اثرات مخرب آن خود را در مواردی همچون مهاجرت غیر سازنده به خارج از کشور و یا ناامیدی هدررفت آن‌ها در داخل کشور شود. در راستای این راهبرد هوشمندانه، می‌توان به تقویت پیوندها و تعاملات راهبردی بلند کشور ایران با کشورهای همسایه و دوست در منطقه و یا جهان اسلام و حتی در عرصه بین‌المللی بشکل جدی اندیشید. بر اساس این راهبرد، کشورهایی همچون ایران که از ظرفیت بالای نیروی انسانی در زمینه‌های مختلف از جمله حوزه بهداشت و درمان برخوردارند و درعین حال در مرحله کنترل بیماری کرونا و یا شکست کامل آن  قرار دارند کارکنان بهداشتی مازاد خود را برای پر کردن کمبودها و ارائه کمک‌های امدادی برای کشورها در بحبوحه شیوع بسیج و ارسال کنند[9]. در بلند مدت نیز، ایجاد معاهده‌ها و توافق نامه‌های دوطرفه میان دولت ایران با کشورهای متقاضی نیروی انسانی متخصص در حوزه‌های مختلف، ضمن انتقال بخشی از بیکاری به خارج از کشور می‌تواند مزایایی از جمله ارزآوری و سرریز مثبت ناشی از تحقیقات و فعالیت‌های علمی را برای کشور به همراه داشته باشد.


[1] Akhondzadeh, S. (2017). Research in Iran : An Overview, 9(2), 2025.

[2] رجوع شود به لینک دیده‌بان علم ایران

[3] Akhondzadeh, S. (2018). Iran Science , Research & Technology Achievements since the Islamic Republic Revolution Era – ( 1979-2018 ), 1(2), 2018.

[4] HamidiMotlagh, R., Babaee, A., Maleki, A., & Isaai, M. T. (2018). Innovation Policy, Scientific Research, and Economic Performance: The Case of Iran. Development Policy Review. https://doi.org/10.1111/dpr.12423

[5] مرکز پژوهش های مجلس، مسلسل ۱۶۱۱۳. (۱۳۹۷). (نگاهي بر گسترش دوره هاي تحصيلات تكميلي در ايران (۱۳۸۵-۱۳۹۵)

[6]مهارت های دانش جهانی با کارکنان دانشی متخصص در نقش های حرفه ای، مدیریتی یا رهبری که نیاز به خلاقیت و حل مسئله دارند، سروکار دارد. 

[7] مرکز آمار. (۱۳۹۸).برای دیدن چکیده نتایج طرح آمارگیری نیروی کار اینجا  و اینجا را کلیک کنید. https://www.amar.org.ir/

[8]  به لینک خبر بنیاد ملی نخبگان مراجعه شود.

[9] مراجعه شود به مقاله‌ی «Migrant Health Workers Are on the COVID-19 Frontline. We Need More of Them.» 


 

 

 

مطالب مرتبط

پربازدیدترین

نظرات ( 0 )

نظر شما